در شرایطی که بخشی از الگوهای سنتی تجارت خارجی ایران با تغییرات بنیادین مواجه شده‌اند، تصمیم‌گیری اقتصادی دیگر صرفاً مبتنی بر سود کوتاه‌مدت نیست؛ بلکه توان بقا، مدیریت ریسک، تنوع مسیرها و قابلیت انطباق با تحولات ژئوپلیتیکی به مؤلفه‌های اصلی تجارت تبدیل شده‌اند.
این نشست با حضور سیاست‌گذاران، فعالان اقتصادی، رؤسای اتاق‌های مشترک، تحلیلگران تجارت بین‌الملل، مدیران لجستیک، متخصصان مالی و فعالان زنجیره تأمین برگزار می‌شود تا تصویری واقعی از آینده تجارت منطقه‌ای ایران ارائه گردد.​​​​​​​

حولات ژئوپلیتیکی اخیر منطقه، صرفاً یک بحران مقطعی سیاسی یا امنیتی نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت تصمیم‌گیری تجارت منطقه‌ای را دستخوش تغییر کرده است.
در سال‌های گذشته، بخش مهمی از تجارت خارجی ایران بر پایه مسیرهای نسبتاً تثبیت‌شده، هاب‌های سنتی منطقه‌ای و مدل‌های قابل پیش‌بینی حمل‌ونقل و نقل‌وانتقال مالی شکل گرفته بود؛ اما شرایط جدید نشان می‌دهد که بسیاری از این مفروضات دیگر از سطح اطمینان گذشته برخوردار نیستند.
افزایش ریسک در برخی مسیرهای سنتی، تغییر رفتار بازیگران منطقه‌ای، رشد اهمیت کریدورهای زمینی و ریلی، ظهور هاب‌های جایگزین و پیچیده‌تر شدن تعاملات مالی و بانکی، باعث شده است فعالان اقتصادی کشور ناگزیر به بازتعریف راهبردهای تجاری خود باشند.
امروز پرسش اصلی دیگر صرفاً این نیست که «کجا تجارت کنیم؟»؛ بلکه مسئله اصلی این است که:

در شرایط بی‌ثباتی چگونه تصمیم بگیریم؟
چگونه ریسک زنجیره تأمین را مدیریت کنیم؟
چه مسیرهایی همچنان قابل اتکا هستند؟
چگونه تجارت را از مدل تک‌مسیره به شبکه‌ای تبدیل کنیم؟
و چگونه برای سناریوهای مختلف آینده آماده شویم؟

این نشست در تلاش است به این پرسش‌ها، پاسخ‌های عملیاتی، تحلیلی و مبتنی بر تجربه واقعی ارائه دهد.​​​​​​​

ورود تجارت ایران به مرحله جدید

چرایی شکل‌گیری نشست

تجارت منطقه‌ای وارد مرحله جدیدی شده است​​​​​​​

تحولات اخیر منطقه‌ای موجب شده است بخشی از مدل‌های سنتی تجارت خارجی ایران با چالش‌های جدی مواجه شوند. برخی مسیرهای تثبیت‌شده، هاب‌های واسط و الگوهای پیشین حمل‌ونقل و تعاملات مالی، دیگر از سطح پایداری و قابلیت اتکای گذشته برخوردار نیستند.
شرایط جدید نشان می‌دهد که فعالان اقتصادی کشور ناگزیر از بازنگری در شیوه تصمیم‌گیری و بازتعریف راهبردهای تجاری خود خواهند بود.​​​​​​​

در فضای جدید منطقه‌ای، تجارت خارجی دیگر صرفاً مبتنی بر مزیت قیمت یا نزدیکی جغرافیایی نیست؛ بلکه عواملی نظیر تاب‌آوری زنجیره تأمین، دسترسی پایدار به شبکه‌های حمل‌ونقل، تنوع مسیرهای تجاری و مدیریت ریسک، به مؤلفه‌های اصلی تصمیم‌گیری اقتصادی تبدیل شده‌اند.​​​​​​​

تصمیم‌گیری اقتصادی وارد عصر عدم‌قطعیت شده است​​​​​​​

در دوره جدید، سرعت انطباق با تحولات منطقه‌ای و توان طراحی سناریوهای جایگزین، بخشی از مزیت رقابتی بنگاه‌های اقتصادی خواهد بود. امروز مسئله صرفاً توسعه بازار نیست؛ بلکه حفظ پایداری عملیاتی و استمرار فعالیت اقتصادی در شرایط متغیر نیز به بخشی از معادله تجارت تبدیل شده است.​​​​​​​

مزیت رقابتی آینده متعلق به بنگاه‌های آماده‌تر است​​​​​​​

مگاترندهایی که معماری جدید تجارت منطقه‌ای را شکل می‌دهند​​​​​​​

تحولات جاری صرفاً تغییر چند مسیر تجاری نیست؛ بلکه بخشی از بازآرایی ساختـار تجارت منطقه‌ای و منطق تصمیم‌گیری اقتصادی در دوران پرریسک ژئوپلیتیکی است.​​​​​​​

«تجارت منطقه‌ای دیگر بر پایه ثبات طراحی نمی‌شود؛
بلکه بر پایه توان انطباق با بحـران بـازآرایی می‌شود.»​​​​​​​

ویدئوهای منتخب رویدادهای پیشین مجمع دیپلماسی برند
​​​​​​​

​​​​​​​از سال ۱۳۹۹ تاکنون، دبیرخانه دائمی مجمع دیپلماسی برند مجموعه‌ای از نشست‌ها، همایش‌ها و رویدادهای تخصصی را با محوریت تجارت خارجی، دیپلماسی اقتصادی، کریدورهای منطقه‌ای و همکاری‌های بین‌المللی برگزار نموده است. این رویدادها با حضور مقامات اقتصادی، رؤسای اتاق‌های مشترک بازرگانی، رایزنان اقتصادی، فعالان صنعتی و تجاری و متخصصان تجارت بین‌الملل برگزار شده و بخشی از تلاش مستمر مجمع برای توسعه ادبیات راهبردی تجارت منطقه‌ای و ارتقاء تعاملات اقتصادی کشور محسوب می‌شود.
در این بخش، منتخبی از ویدئوها و مستندات تصویری رویدادهای پیشین، از جمله نشست‌های تخصصی تجارت با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، رویدادهای مرتبط با جاده ابریشم، نشست‌های همکاری اقتصادی کشورهای حاشیه دریای خزر و سایر برنامه‌های تخصصی حوزه تجارت خارجی، جهت آشنایی بیشتر مخاطبان با رویکرد اجرایی و محتوایی این مجموعه ارائه شده است.
این سوابق، بخشی از تجربه عملی و شبکه ارتباطی شکل‌گرفته پیرامون مجمع دیپلماسی برند در حوزه تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی را نمایان می‌سازد؛ ظرفیتی که در رویداد «اقتصاد در سایه بحران؛ بازطراحی تجارت خارجی ایران در نظم نوین منطقه‌ای» نیز با تمرکز بر چالش‌ها و سناریوهای جدید تجارت خارجی کشور مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت.

 تصویرنگار نشست‌های تجاری و اقتصادی مجمع

تحلیلگران تجارت بین‌الملل، متخصصان مالی و لجستیک، رایزنان اقتصادی و فعالان میدانی تجارت منطقه‌ای حضور خواهند داشت.
تمرکز رویداد صرفاً بر ارائه تحلیل‌های نظری نیست؛ بلکه تجربه‌های عملیاتی و مدل‌های واقعی مواجهه با شرایط متغیر منطقه‌ای نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.​​​​​​​

ترکیب سخنرانان و مشارکت‌کنندگان​​​​​​​

در سال های اخیر صادرات غیرنفتی جایگاه و اولویت بالایی در کشور یافته است. تجارت گسترده تر با جهان نه تنها در شکوفایی اقتصادی کشور و ارتقای رفاه مردم مؤثر است، بلکه از طریق زمینه سازی برای تحکیم روابط دوستانه و مبتنی بر منافع متقابل با طرف های تجاری گسترده کشور، به حفظ ارتباطات بین المللی و ثبات و پایداری مناسبات اقتصادی و سیاسی نیز کمک میکند.
تجارت از جمله مهمترین پایه های ارتباطی کشورها محسوب میشود. تحکیم همین ارتباط در مراحل بعدی به سایر جنبه های تعامل نظیر افزایش سرمایه گذاری خارجی، ارتقای مبادلات علمی و فنی، زمینه سازی برای توسعه روابط فرهنگی تسرّی می یابد و همه اینها به رشد و شکوفایی همه جانبه کشور کمک میکنند. بنابراین، توسعه تجارت میتواند و نظایر آن سنگ بنای توسعه سایر حوزه های همکاری محسوب شود و از این لحاظ اهمیت ویژه ای دارد.
برای توسعه تجارت خارجی، عالوه بر سرمایه گذاری اساسی جهت ارتقای ظرفیت های صادراتی، هدف گذاری های اصولی و زمینه سازی برای رفع مشکالت و کاستی های هر حوزه واجد اهمیت زیادی است.
در همین راستا، سازمان توسعه تجارت با یاری گرفتن از مرکز بین المللی تجارت که از تجربه تدوین راهبرد ملی صادرات در بیش از 50 کشور دنیا برخوردار است، مجموعه حاضر را به عنوان راهبرد ملی صادرات ایران تدوین کرده است.
در این مجموعه، هم مسائل و موضوعات کلی مرتبط با تجارت از قبیل نظام تضمین کیفیت کاالهای صادراتی که ناظر به صادرات همه کالاهاست، مورد بررسی قرار گرفته و هم مباحث ویژه مربوط به زیربخش های صادراتی مهم در مجلدات بخشی جداگانه آمده است.​​​​​​​

راهبرد ملّی صادرات ایران

پنل‌های تخصصی نشست​​​​​​​

​​​​​​​
در سال ۲۰۱۶ و در فضای ناشی از اجرای برجام، مؤسسه مشاوره مدیریت مک‌کینزی گزارشی با عنوان «Iran: The $1 Trillion Growth Opportunity» منتشر کرد. این گزارش بر این فرض استوار بود که ایران در صورت افزایش تعاملات اقتصادی بین‌المللی، جذب سرمایه، اصلاحات ساختاری و ارتقای بهره‌وری، می‌تواند تا سال ۲۰۳۵ بیش از یک تریلیون دلار به تولید ناخالص داخلی خود بیفزاید و حدود ۹ میلیون فرصت شغلی جدید ایجاد کند.
اکنون و در سال ۲۰۲۶، یک دهه پس از انتشار آن گزارش، فرصت مناسبی فراهم شده است تا میزان تحقق پیش‌بینی‌های مک‌کینزی و همچنین اعتبار فرضیات اصلی آن مورد بازنگری قرار گیرد.


​​​​​​​
مهم‌ترین فرض گزارش مک‌کینزی، تداوم روند عادی‌سازی روابط اقتصادی ایران با جهان و افزایش تدریجی حضور سرمایه‌گذاران خارجی در اقتصاد ایران بود.
اما تحولات سال‌های بعد از ۲۰۱۸، از جمله بازگشت تحریم‌ها، محدودیت‌های بانکی، کاهش دسترسی ایران به نظام مالی بین‌المللی و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیکی باعث شد بخش مهمی از سرمایه‌گذاری‌های پیش‌بینی‌شده هرگز محقق نشود.
مک‌کینزی برآورد کرده بود که برای دستیابی به سناریوی رشد یک تریلیون دلاری، اقتصاد ایران به حدود ۳.۵ تریلیون دلار سرمایه‌گذاری تجمعی تا سال ۲۰۳۵ نیاز خواهد داشت. در عمل، بخش مهمی از این سرمایه‌گذاری‌ها به دلیل محدودیت‌های مالی و سرمایه‌ای کشور و همچنین کاهش سرمایه‌گذاری خارجی تحقق نیافت.
در نتیجه، اقتصاد ایران در بسیاری از حوزه‌ها از جمله توسعه زیرساخت‌ها، نوسازی صنعتی، جذب فناوری‌های پیشرفته، توسعه صادرات صنعتی و ادغام در زنجیره‌های ارزش جهانی با فاصله قابل توجهی نسبت به سناریوی مورد انتظار مک‌کینزی مواجه شد.


​​​​​​​
با وجود عدم تحقق برخی پیش‌فرض‌های سیاسی و اقتصادی، بسیاری از مزیت‌های بنیادین مورد اشاره مک‌کینزی همچنان پابرجاست.
ایران همچنان یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مصرفی منطقه، دارنده یکی از متنوع‌ترین ساختارهای صنعتی خاورمیانه، برخوردار از منابع عظیم انرژی و دارای موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز در اتصال آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس، شبه‌قاره هند و بازارهای منطقه‌ای است.
همچنین ظرفیت‌های قابل توجهی در صنایع پتروشیمی، فولاد، معدن، صنایع غذایی، لجستیک، اقتصاد دیجیتال، خدمات فنی و مهندسی، انرژی‌های تجدیدپذیر و صنایع دانش‌بنیان وجود دارد که بخش مهمی از آنها هنوز به مرحله بهره‌برداری کامل نرسیده‌اند.


​​​​​​​
شرایط اقتصاد جهانی امروز با زمان انتشار گزارش مک‌کینزی تفاوت‌های مهمی دارد.
بر اساس گزارش سرمایه‌گذاری جهانی ۲۰۲۵ سازمان تجارت و توسعه ملل متحد (UNCTAD)، جریان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در جهان برای دومین سال متوالی کاهش یافته و فضای سرمایه‌گذاری بین‌المللی نسبت به سال ۲۰۱۶ محتاط‌تر شده است. با این حال، سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال، زیرساخت‌های داده، فناوری، انرژی و زنجیره‌های تأمین جدید همچنان از جذاب‌ترین حوزه‌های جذب سرمایه جهانی محسوب می‌شوند.
همچنین روند بازآرایی زنجیره‌های تأمین جهانی باعث شده بسیاری از شرکت‌های بین‌المللی به دنبال بازارها و مسیرهای تجاری جدید باشند. این تحول می‌تواند برای کشورهایی که از موقعیت ترانزیتی و ظرفیت صنعتی مناسب برخوردارند فرصت‌های جدیدی ایجاد کند.
در عین حال نهادهای بین‌المللی نسبت به افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی، نااطمینانی تجاری و کاهش رشد سرمایه‌گذاری جهانی هشدار داده‌اند که نشان می‌دهد رقابت برای جذب سرمایه خارجی در دهه پیش رو دشوارتر از زمان انتشار گزارش مک‌کینزی خواهد بود.



​​​​​​​مهم‌ترین پیام گزارش مک‌کینزی این بود که رشد اقتصادی پایدار ایران صرفاً از طریق اتکای بیشتر به منابع طبیعی حاصل نخواهد شد، بلکه نیازمند اتصال گسترده‌تر به اقتصاد جهانی است.
در واقع تقریباً تمام موتورهای رشد پیش‌بینی‌شده در گزارش ــ از توسعه صنایع رقابت‌پذیر و افزایش بهره‌وری گرفته تا انتقال فناوری و توسعه زیرساخت‌ها ــ به نحوی با تجارت خارجی، سرمایه‌گذاری خارجی و حضور فعال در زنجیره‌های ارزش جهانی ارتباط مستقیم دارند.
تجربه کشورهای موفق آسیایی نیز نشان می‌دهد که رشد پایدار زمانی محقق می‌شود که صادرات، سرمایه‌گذاری، فناوری و بهره‌وری به‌صورت همزمان تقویت شوند.



​​​​​​​اگر در سال‌های آینده شرایط برای توسعه همکاری‌های اقتصادی بین‌المللی، کاهش هزینه‌های مبادله، گسترش روابط بانکی، افزایش جذب سرمایه و توسعه تجارت خارجی فراهم شود، بخش مهمی از ظرفیت‌هایی که مک‌کینزی در سال ۲۰۱۶ شناسایی کرده بود همچنان قابلیت فعال شدن دارند.
شاید برآورد «رشد یک تریلیون دلاری تا سال ۲۰۳۵» امروز نیازمند بازنگری و به‌روزرسانی باشد، اما اصل پیام گزارش همچنان معتبر است: ایران از معدود اقتصادهای منطقه است که در صورت ترکیب سرمایه، فناوری، بهره‌وری و تعامل اقتصادی بین‌المللی می‌تواند وارد یک دوره رشد شتابان و اشتغال‌زا شود.
از این منظر، تجارت خارجی صرفاً یک بخش از اقتصاد نیست؛ بلکه مهم‌ترین پیشران فعال‌سازی ظرفیت‌های نهفته اقتصاد ایران در دهه پیش رو محسوب می‌شود.

بـازخوانی گزارش «ایران؛ فرصت رشد یک تریلیون دلاری» در افق ۲۰۲۶
تجارت خارجی ایــــران در آستانه یک فرصت تاریخی جدید؟​​​​​​​

چه بخش‌هایی از پیش‌بینی مک‌کینزی محقق نشد؟​​​​​​​

چه بخش‌هایی از تحلیل مک‌کینزی همچنان معتبر است؟

فرصت پیش روی ایران

اقتصاد جهانی در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ چه پیامی برای ایران دارد؟

تجارت خارجی؛ حلقه مفقوده تحقق ظرفیت‌های ایران

درخواست حضور در نشست​​​​​​​

با توجه به ماهیت تخصصی و راهبردی رویداد و محدودیت ظرفیت پذیرش، اولویت حضور با مدیران ارشد، تصمیم‌سازان اقتصادی، فعالان تجارت خارجی و شرکت‌های صنعتی و تجاری خواهد بود.
پس از تکمیل فرم ثبت‌نام، درخواست‌ها توسط دبیرخانه بررسی و نتیجه نهایی اعلام خواهد شد.

من یک پاراگراف هستم درمورد این بخش که دوبار کلیک من را تغییر دهید.